Ag Dul Siar ar Laethanta Scoile Céad Bliain Ó Shin

by Seán Cafferkey, Senior Library Assistant

The Dónal Ó Súilleabháin Collection

The private library of Dr Dónal Ó Súilleabháin was donated to the Glucksman Library UL in 2016. Dr Ó Súilleabháin over his lifetime accumulated a significant collection of Irish language published texts and other materials relating to the subjects of Irish literature and culture. The material ranges from the early eighteenth century to the late twentieth century. In addition to its relevance to linguists, the collection contains material of interest to students of folklore and the Irish language revival movement.

Hundred-year-old Irish school books

There are a number of Irish language schoolbooks dating back to the early twentieth century in the Dónal Ó Súilleabháin Collection. To celebrate Seachtain na Gaeilge 2026 we’re showcasing six books from the collection. These books provide an insight into life in Ireland in the early 20th century through short essays about crafts, proverbs, illustrations and conversations. Typically books with essays and poems have related homework questions on the back pages. The pictures in these books are also nice. We hope you enjoy them!

Saoghal Órdha : prímh-leabhar Cuid 1

Author: Criostóir Ó Raghallaigh, (1888–1966)

Publisher: Brún agus Ó Nualláin Teor, [192?]

16 pages

Shelfmark: DOS/P/19

Scéalta ó Ghrimm

Translated by Máire ní Chinnéide

Publisher: Chonnradh na Gaedhilge, 1923

56 pages

Máire Ní Cadhlaigh signature dated December 1926

Table of Contents: The Goode Girl — Hansel and Gretal — Snow White.

Shelfmark: 398.21/GRI

Sult agus Saothar

Author: Criostóir Ó Raghallaigh (1888–1966)

Publisher: Brún agus Ó Nualláin, 1927

56 pages

Shelfmark: DOS/P/14

Saoghal Órdha : prímh-leabhar Cuid 2

Author: Criostóir Ó Raghallaigh, (1888–1966)

Publisher: Brún agus Ó Nualláin, Teor, 1920s

16 pages

Shelfmark: DOS/P/20

Leabhairíní Í: Seanchaidheacht, prós agus filidheacht

Author: Pronnséas Ó Súilleabháin, (1889-1956)

Publisher: Alec Tom agus a chuid, Teóranta, 1924

84 pages

Uimhir-seilf: DOS/P/24

Gael Óg ar scoil : Cuid a hAon

Author: Antoine Ó Dochartaigh, (c.1863–1932)

Publisher: Preas Dhúin Dealgan, 190?

13 pages

Shelfmark: DOS/P/15

scríofa ag Seán MacEachmarcaigh, Cúntóir Sinsearach Leabharlainne

Bailiúcháin Uí Shúilleabháin

Bronnadh leabharlann phríobháideach an Dr. Dónail Ó Súilleabháin ar Leabharlann Glucksman in Ollscoil Luimnigh sa bhliain 2016. Le linn a shaoil, bhailigh an Dr. Ó Súilleabháin cnuasach suntasach de téacsanna foilsithe i nGaeilge agus ábhair eile a bhaineann le hábhair litríochta agus chultúir na hÉireann. Clúdaíonn an t-ábhar ó thús an ochtú haois déag go dtí deireadh an fichiú haois. Chomh maith lena ábharthacht do teangeolaithe, tá ábhar sa bhailiúchán a bhfuil spéis ag scoláirí béaloidis agus gluaiseacht athbheochana na Gaeilge ann.

Leabhair scoile Ghaeilge 100 bliain ó shin

Tá roinnt leabhar scoile i nGaeilge ag dul siar chuig tús an fichiú haois i mBailiúchán Dónal Ó Súilleabháin. Le ceiliúradh a dhéanamh ar Sheachtain na Gaeilge 2026 anseo tá sampla randamach de sé leabhar ón mbailiúchán. Tugann na leabhair seo léargas ar an saol in Éirinn go luath san 20ú haois trí théamaí ar nós aistí beaga faoi cheirdeanna, sean-fhocla, léaráidí agus cómhrá. Go minic bíonn idir aistí agus dánta ann le ceisteanna obair bhaile ar chúl na leabhar. Tá na pictiúir sna leabhair seo go deas freisin. Tá súil agam go mbainfidh sibh sult astu!

Saoghal Órdha : prímh-leabhar Cuid 1

Údar: Criostóir Ó Raghallaigh, (1888–1966)

Foilsitheoir: Brún agus Ó Nualláin Teor, [192?]

16 leathanach

Uimhir-seilf: DOS/P/19

Scéalta ó Ghrimm

Údar: Máire ní Chinnéide d’aistrigh

Foilsitheoir: Chonnradh na Gaedhilge, 1923

56 leathanach

Clár: Cailín na ngéanna — Heansal agus Gréiteal — Sneachtín Bán.

Máire Ní Cadhlaigh síniú dátaithe Mí na Nodlag 1926

Uimhir-seilf: 398.21/GRI

Sult agus Saothar

Údar: Criostóir Ó Raghallaigh (1888–1966)

Foilsitheoir: Brún agus Ó Nualláin, 1927

56 leathanach

Uimhir-seilf: DOS/P/14

Saoghal Órdha : prímh-leabhar Cuid 2

Údar: Criostóir Ó Raghallaigh, (1888–1966)

Foilsitheoir: Brún agus Ó Nualláin, Teor, [192?]

16 leathanach

Uimhir-seilf: DOS/P/20

Leabhairíní Í: Seanchaidheacht, prós agus filidheacht

Údar: Pronnséas Ó Súilleabháin, (1889-1956)

Foilsitheoir: Alec Tom agus a chuid, Teóranta, 1924

84 leathanach

Uimhir-seilf: DOS/P/24

Gael Óg ar scoil : Cuid a hAon

Údar: Antoine Ó Dochartaigh, (c.1863–1932)

Foilsitheoir: Preas Dhúin Dealgan, 190?,

13 leathanach

Uimhir-seilf: DOS/P/15